Câmara de Lobos. 🎨 Wioska rybacka, którą pokochał (nie tylko) Churchill

Połowa marca, około 21 stopni, ostatni dzień na Maderze. Wzięłam taxi z Funchal bez konkretnego planu – po prostu chciałam zobaczyć tę słynną rybacką zatokę, o której tyle się mówi i którą tyle razy widziałam na zdjęciach. Pochodzić z moim psem, wrócić promenadę do Funchal i spakować się przed lotem.

Podoba Ci się ten przewodnik? Bardzo się cieszę. Mógł powstać dzięki temu, że niektóre linki są partnerskie – oznaczam je strzałką. Jeśli coś przez nie zarezerwujesz, dostanę prowizję. Nie wiąże się to dla Ciebie z żadnymi dodatkowymi opłatami. Jak zarabia ten przewodnik

Nie spodziewałam się jednak, że trafię akurat na premierę książki w samym centrum miejscowości, tuż przy porcie, w otoczeniu lokalnych mieszkańców. Dla nich to było ewidentnie wydarzenie tygodnia – nie atrakcja turystyczna, nie „event dla przyjezdnych”, tylko coś własnego, oswojonego.

Nie spodziewałam się też, że Câmara de Lobos okaże się miejscem jakby zatrzymanym w czasie – światem działającym we własnym rytmie, zupełnie niezależnym od turystycznego zgiełku oddalonego zaledwie kilka kilometrów dalej.

I zupełnie nie spodziewałam się, że powrót pieszo promenadą, z małym psem, przez ponad dwie godziny – z przerwami na zdjęcia, lody w Lido i zaczepki od kotów – okaże się idealnym zwieńczeniem mojej miesięcznej podróży na Maderę w marcu 2025. Gdy wróciłam na Maderę w lutym 2026, Câmara de Lobos było jednym z pierwszych punktów programu.

Câmara de Lobos, czyli komora wilków morskich

Kiedy w 1419 roku João Gonçalves Zarco przypłynął do tej zatoki, zobaczył coś, co musiało zrobić wrażenie nawet na doświadczonym żeglarzu: dziesiątki fok mniszek (lobos marinos) wygrzewających się na skałach.

Naturalny port, chroniony przed atlantyckimi sztormami, oraz amfiteatr gór opadających wprost do morza sprawiły, że miejsce wydało się idealne do osiedlenia. Zarco nazwał je Câmara de Lobos – dosłownie „komorą fok”, choć w potocznym tłumaczeniu przez lata funkcjonowało określenie „wilki morskie”.

To właśnie tutaj powstała pierwsza osada na Maderze. Według tradycji Zarco mieszkał w Câmara de Lobos w pierwszych latach osadnictwa, jeszcze zanim rozwinęło się Funchal. Już w XV wieku miejscowość otrzymała status parafii, co na tamte czasy było jasnym sygnałem, że to miejsce ma znaczenie.

Dziś niestety fok już tu nie ma. Polowania w kolejnych stuleciach niemal całkowicie zdziesiątkowały populację, a ocalałe osobniki przeniosły się na wyspy Desertas. Ale pamięć została.

W czerwcu 2019 roku portugalski artysta Bordalo II stworzył przy porcie monumentalną rzeźbę-mural przedstawiającą fokę, zbudowaną z odpadów komunalnych. Znajdziesz ją przy Rua Nova da Praia, ale trudno ją przeoczyć.

Widziałam ją tamtego marcowego dnia. Stoi tuż przy wodzie – kolorowa, surrealistyczna, zlepiona z plastikowych śmieci. Dla mnie była czymś więcej niż sztuką uliczną. Raczej milczącym komentarzem do tego, że w miejscu żywych zwierząt zostały nam odpady wyrzucane do oceanu.

Winston Churchill i sztalugi nad zatoką

W styczniu 1950 roku Winston Churchill spędził na Maderze dwanaście dni, przypływając statkiem Durban Castle. Câmara de Lobos pokochał od pierwszego spojrzenia.

Zafascynowały go kolorowe łodzie rybackie cumujące w podkowie czarnej, wulkanicznej skały oraz grzbiety gór opadających wprost do zatoki. Podczas tego pobytu (od 1 do 12 stycznia) rozstawił sztalugi przy punkcie widokowym Miradouro i namalował jeden z najbardziej znanych obrazów, jakie stworzył na wyspie.

Dziś to wydarzenie upamiętnia restauracja Churchill’s – doskonale widoczna z portu, z charakterystycznym tarasem. Opinie o restauracji są umiarkowanie dobre. Patrząc z dołu, od strony zatoki, miałam wrażenie, że budynek nadal jest częścią tej samej scenografii, którą Churchill uchwycił siedemdziesiąt pięć lat temu.

Różnica jest subtelna, ale znacząca: łodzie są bardziej plastikowe, a po tarasie chodzą turyści z aparatami zamiast byłego premiera Wielkiej Brytanii ze sztalugami.

Ale sama zatoka? Zatoka wygląda tak samo. Ten sam amfiteatr. To samo światło.

1

2

3

4

1: Widok z promenady na Câmara de Lobos – lawowe skały, baseny naturalne i miasteczko wyrastające ze skał (marzec 2025), 2: Panorama Câmara de Lobos od strony portu – kolorowe domy wspinające się po zboczu aż po Cabo Girão&nbsp (luty 2026), 3: Kolorowe łodzie rybackie wyciągnięte na brzeg w porcie Câmara de Lobos – serce wioski, które nadal żyje rybołówstwem (luty 2026), 4: Detale rybackich łodzi – każda ma numer rejestracyjny i własny charakter, od pokoleń przekazywany w rodzinach rybaków (luty 2026). Fot. Ewelina Podrez-Siama

Port rybacki – centrum grawitacji

Gmina Câmara de Lobos jest dziś trzecią co do liczby mieszkańców gminą Madery (po Funchal i Santa Cruz) – według spisu z 2021 r. mieszka w niej ok. 32 tysięcy osób, z czego w samej parafii Câmara de Lobos ok. 16,5 tysiąca. Ale prawdziwe serce miasta nie bije w dzielnicach mieszkalnych wspinających się po zboczach. Bije w porcie.

To tam cumują xavelhas – tradycyjne, niewielkie łodzie rybackie, malowane na intensywne kolory: żółty, niebieski, czerwony, zielony. Nie dla estetyki. Po to, by było je widać z daleka, by rodziny rozpoznawały swoje łodzie wracające z połowów.

Rybacy wciąż żyją tu z morza. Câmara de Lobos słynie z połowów espady, czyli pałasza – czarnej ryby z głębin, łowionej na długich linkach z haczykami, na głębokościach sięgających nawet 800⁠–⁠1200 metrów.

Przeczytaj równieżEspada com banana. 🐟 Gdy ryba z głębin spotyka tropikalne smakiRyba wyłowiona nocą z głębokości ponad kilometra, z przerażającymi kłami i ogromnymi oczami, podana ze słodkim smażonym bananem. Espada com banana to jedno z

Tamtego marcowego dnia port był pełen życia. Lokalne spotkanie autorskie – premiera książki – przyciągnęło tłum mieszkańców. Nie turystów. Lokalsów. To było ich wydarzenie, ich autor, ich miasto.

Stałam z boku i obserwowałam, jak bardzo to miejsce funkcjonuje we własnym rytmie, zupełnie niezależnie od turystycznej machiny Funchal.

1

2

3

4

1: Łodzie na nabrzeżu, 2: Kolorowe łodzie, 3: Zatoka w Câmara de Lobos, 4: Câmara de Lobos od strony zatoki. Fot. Ewelina Podrez-Siama 2025

Co zjeść i co wypić w Câmara de Lobos?

Câmara de Lobos to nieformalna stolica ponchy – tradycyjnego maderskiego napoju na bazie rumu z trzciny cukrowej, soku z cytryny i miodu. W weekendowe wieczory małe bary przy porcie pękają w szwach, serwując ponchę w różnych wersjach: klasycznej, z marakują czy w wersji poncha negra.

Przeczytaj równieżPoncha. 🍹 Sekrety maderskiego drinkaOdwiedzenie Madery bez spróbowania ponchy to jak zwiedzanie Włoch bez jedzenia pizzy. Ten lokalny, maderski drink z unikatowego rumu trzcinowego, miodu i

Jest też Nikita – lokalny koktajl, który brzmi jak kulinarne szaleństwo: lody, wino, piwo i ananas. W wielu smakach. Ja wybrałam poncha regional, siedząc przy porcie i patrząc na życie zatoki.

Jeśli chodzi o jedzenie, Câmara de Lobos słynie z:

Espada com banana – pałasz czarny podawany z bananem (dziwne na papierze, smaczne na talerzu)

Espetada madeirense – wołowe szaszłyki na patykach laurowych, grillowane nad ogniem

Bolo do caco – lokalny chlebek z masłem czosnkowym

Zjadłam kawałek ryby – nic szczególnie klasycznego. A mimo to smakowała lepiej niż wszystko, co jadłam w Funchal. Może przez atmosferę. Może przez świadomość, że to ostatni dzień na Maderze (jeszcze nie wiedziałam, że wrócę za niespełna rok).

W lutym 2026 r. wróciłam tu na rybę z bananem i ponchę. Jedno i drugie smakuje najlepiej przy porcie.

Powrót do Funchal – promenada nad oceanem

Promenada łącząca Funchal z Câmara de Lobos mierzy ok. 5,8 km, a jej przejście zajmuje 1h15min.

Tyle teorii. W praktyce, jeśli idziesz z małym psem w typie Jack Russell Terriera, przy 21 stopniach, zatrzymując się co chwilę na zdjęcia, wodę, odpoczynek w cieniu, lody w Lido i rozmowy z kotami rezydującymi przy promenadzie – spacer może trwać nawet ponad 2,5 godziny.

I wcale nie jest za długi.

Część promenady była wówczas w remoncie, więc fragmentami trzeba było schodzić na drogę. W lutym 2026 promenada była już otwarta i prowadziła tuż nad oceanem: po lewej Atlantyk, po prawej zbocza porośnięte bananowcami i kwitnącymi drzewami, a przed tobą nieskończona linia wybrzeża w stronę Funchal.

1

2

3

4

5

6

1: „O mar começa aqui!” (port. „Morze zaczyna się tutaj!”) – malowidło na chodniku w Câmara de Lobos z foką mniszką, ośmiornicą i morskimi stworzeniami. Część kampanii środowiskowej mającej na celu uświadomienie, że to co trafia do studzienek kanalizacyjnych, trafia potem do morza (luty 2026), 2: Budynek wtulony w skalny nawis przy promenadzie – typowy przykład maderskiej architektury wyrastającej ze skały (luty 2026), 3: Tesla na promenadzie przy klifie – nadbrzeżna ścieżka do Câmara de Lobos jest przyjazna psom (marzec 2025), 4: Widok z promenady na wybrzeże w kierunku Funchal – po lewej silosy, w tle zabudowa miasta (luty 2026), 5: Cabo Girão widziane z promenady – jeden z najwyższych klifów morskich w Europie (ok. 580 m) (luty 2026), 6: Oświetlony tunel na promenadzie między Funchal a Câmara de Lobos – wydrążony w skale fragment trasy (luty 2026). Fot. Ewelina Podrez-Siama

Przeczytaj równieżNoclegi na Maderze. 🏨 Gdzie spać, żeby wszędzie było bliskoFunchal, Caniço, zachodnie wybrzeże czy północ? Porównanie okolic z dojazdem, pogodą i opłatą turystyczną.

Dlaczego to było dobre miejsce na pożegnanie (i powrót)

Madera oferuje spektakularne zakończenia podróży: klify Cabo Girão, grań Pico do Arieiro, surową Ponta de São Lourenço. Ale Câmara de Lobos dało mi coś innego.

Poczucie, że Madera to nie tylko widoki. To ludzie żyjący swoim rytmem. Społeczność, dla której premiera książki przy porcie jest ważniejsza niż turyści. Rybacy grający w karty. Zatoka wyglądająca tak samo jak w 1950 roku.

Nie trzeba kończyć podróży na szczycie.
Czasem lepiej zakończyć ją spacerem przy brzegu morza.

1

2

3

4

5

6

1: Rzeźba „Coroa do Ilhéu” – pomnik rybaka z mozaikową postacią, hołd dla rybackiej tradycji Câmara de Lobos (marzec 2025), 2: Pies leżący na bruku przed restauracją w centrum Câmara de Lobos – na wyspie czworonogi czują się jak u siebie (luty 2026), 3: Wąskie uliczki starego Câmara de Lobos – bruk, kolorowe okiennice i samochody wciskające się między ściany domów (luty 2026), 4: Praia do Vigário i klify w kierunku Cabo Girão – budynki dosłownie wyrastają z krawędzi skał (luty 2026), 5: Instalacja „All we need is love” na nabrzeżu – instagramowy punkt Câmara de Lobos z widokiem na port (luty 2026), 6: Kościół São Sebastião w Câmara de Lobos z charakterystyczną szachownicową wieżą, obok nowoczesnego Coral Beach Club (luty 2026). Fot. Ewelina Podrez-Siama

Przeczytaj równieżCabo Girão – klif 580 m i skywalkBilety 5 €, godziny, autobusy 267 i 340, kolejka na fajãs.

Câmara de Lobos – praktyczne informacje